Analiza SWOT dla analizowanej technologii  

Silne strony

Proponowane rozwiązanie posiada wiele decydujących o jego atrakcyjności atutów.

1. unikalność wynalazku i światowy zasięg innowacji
2. bezpieczny uchwyt rakiety oraz bardziej bezpieczny styl gry gracza - ochrona graczy przed kontuzją łokcia i ramienia
3. wymagane mniejsze przygotowanie siłowe gracza
4. zgłoszenie patentowe wynalazku

Słabe strony

Słabe strony należy rozpatrywać z jednej strony w kategoriach stanu rozwoju technologii, z drugiej zaś potrzebie wykreowania popytu na tego typu rakiety tenisowe.

1. rakieta przeznaczona wyłącznie do gry dwuręcznej co ogranicza grupę potencjalnych nowych graczy
2. innowacja wymaga stworzenia popytu na potrzebę jej wykorzystania (zmiany świadomości graczy oraz trenerów, wykształcenia potrzeby gry dwuręcznej i bezpiecznej)
3. faza rozwoju technologii- etap koncepcyjny
4. brak testów laboratoryjnych wynalazku
5. brak stałych źródeł finansowanie dalszych prac badawczo-rozwojowych
6. niezbędne ale wymagające dużych nakładów finansowych działania marketingowe 
   

Szanse

Istnieje szereg szans dla komercjalizacji analizowanej innowacji, za równo na rynku krajowym jak i zagranicznym.

1. nisza rynkowa, która w Polsce i na świecie pozostaje niezagospodarowana
2. podobnie jak w krajach rozwiniętych - aktywność fizyczna i dbałość o sprawność ruchową są w dużej mierze elementem stylu życia przede wszystkim ludzi wykształconych, mieszkańców dużych miast, zaliczających się do grup społeczno-zawodowych o wysokim statusie społecznym i majątkowym – grupa tego typu osób systematycznie rośnie zarówno w Polsce jak i zagranicą
3. masowo produkowane rakiety tenisowe sprawiają początkującym graczom ogromne problemy, proponowana innowacja stanowi dla nich alternatywę
4. brak konkurencji
5. możliwość uzupełnienia oferty obecnych producentów rakiet tenisowych o nowy asortyment, którego podstawą będzie proponowany wynalazek. 

Zagrożenia

Do grupy zagrożeń należy zaliczyć:

1. niezbędne duże nakłady na wykreowanie popytu i promocję innowacji na analizowanym rynku
2. brak bezpośredniego dostępu do szerokiej grupy  odbiorców, promocja musi odbywać się poprzez kanały intreresariuszy
3. niewielki odsetek osób uprawiających grę w tenisa w porównaniu do innych sportów
4.  wraz z wiekiem rośnie odsetek osób deklarujących, że nie uprawiają sportu. Szczególne zagrożenie może stanowić to w społeczeństwach „starzejących się” (np. Europa Zachodnia).
5. mała atrakcyjność rynku dla rozwoju wynalazku w Polsce – mała popularność sportu tenisowego
6. brak szczegółowych danych dotyczących rynku tenisowego w Europie (badania w toku)
7. podobna technologia była już dostępna na rynku i nie przyjęła się zarówno w tenisie amatorskim, jak i zawodowym (seria rakiet Wilson Stretch). Produkt obecny był na rynku przez około 2 lata i został wycofany.
8. prace badawczo-rozwojowe producentów rakiet tenisowych – zagrożenie substytutami
9. stosowany powszechnie system szkolenia graczy – konieczność modyfikacji stosowanej techniki gry, zmiany mentalności trenerów i graczy 

  Modele biznesowe

 Powyżej przedstawione problemy niosą za sobą konieczność podjęcia spójnych, zakrojonych na szeroką skalę działań niezbędnych do komercjalizacji innowacji będącej przedmiotem powyższych analiz. Strategia komercjalizacji powinna opierać się tu na realizacji kilku podstawowych grup celów strategicznych zarówno o charakterze badawczym, społecznym, ekonomicznym jak i finansowym.

W przypadku „profilowanej rakiety tenisowej” innowacyjne i unikatowe na skalę światową rozwiązanie dedykowane jest do dwóch grup odbiorców: odbiorców docelowych oraz odbiorców pośrednich, tzw. Interesariuszy.

 Dotarcie do obydwu grup odbiorców wymaga podjęcia szeregu działań marketingowych związanych z kształtowaniem ich świadomości w zakresie korzyści i ułatwień jakie może przynieść proponowana innowacja. Promocji innowacji, kreowania popytu na jej wykorzystanie, przekonania osób po urazach, że innowacja pozwoli im wrócić do ulubionego sportu, przekonania osób słabszych fizycznie, że przy wykorzystaniu innowacji mogą równie dobrze radzić sobie na korcie jak osoby o lepszej kondycji fizycznej.

Bez względu na model biznesowy jaki może wybrać właściciel innowacji w procesie jej wdrażania rynkowego działania o charakterze marketingowym, które mają zaowocować zmianami świadomości odbiorców powinny być nierozerwalnym elementem strategii komercjalizacji omawianej innowacji. Niestety działania takie są zwykle kosztowne i czasochłonne. Muszą być adresowane  dwutorowo – bezpośrednio do obydwu grup odbiorców. Wcześniej wspomniane prezentacje, mające na celu pokazanie funkcjonalności i cech innowacji będą koniecznym i nieodłącznym elementem kampanii marketingowej. Szczególnie duże znaczenie w realizacji celów społecznych i marketingowych będzie miało przekonanie odbiorców pośrednich – interesariuszy o silnych stronach innowacyjnego rozwiązania i tendencjach, które stanowią szanse w otoczeniu.  

Cele badawcze, ekonomiczne i finansowe determinują wybór konkretnego modelu biznesowego – modelu strategii komercjalizacji.  Elementy profilowanej rakiety tenisowej mogą być integralną częścią przemysłowo wytwarzanych rakiet lub elementami montowanymi osobno w tradycyjnych rakietach. Umożliwi to w dość swobodny sposób kształtować model komercjalizacji wynalazku, gdyż może być on zarówno oferowany jako osobny produkt i skomercjalizowany poprzez utworzenie firmy spin-out, jak również może być skomercjalizowany poprzez sprzedaż licencji jednemu z producentów rakiet tenisowych. 

Autorzy opracowania proponują wybór modelu i strategii komercjalizacji tymi między dwoma modelami biznesowymi.

Model biznesowy 1

Pozyskanie źródeł finansowania na realizację, zakończenie prac badawczych i testowych oraz rozpoczęcie produkcji rakiet tenisowych wyposażonych w proponowaną innowację. Założenie firmy spin-out, czyli własnej firmy lub założenie firmy w kooperacji z innym partnerem rynkowym. Rozwój rynku poprzez kształtowanie popytu i budowę świadomości odbiorców.

Rys. 2 Model i strategia komercjalizacji w oparciu o strategię biznesową - spin-outs

Poszczególne działania strategiczne w celu realizacji tego modelu powinny obejmować :

1. Zgłoszenie niezbędnych patentów na opracowana innowacje na terenie Polski lub w innych krajach, stworzenie i zastrzeżenie znaku towarowego. Uruchomienie serwisu informacyjnego WWW.
2. Powołanie spółki cywilnej lub z o.o. jako formę prawną prowadzonej działalności. 
3. Pozyskanie środków od inwestora lub środków z funduszy europejskich na dopracowanie  technologii na skalę przemysłową.
4. Prace nad uprzemysłowieniem wynalazku.
5. Uzyskanie ochrony patentowej.  Rozpoczęcie produkcji. Sprzedaż bezpośrednia, szukanie kanałów dystrybucji lub sklep internetowy.
6. Inwestycje w rozwój rynku i kształtowania świadomości nabywców.
7. Wzrost świadomości znaku towarowego i jego wartości rynkowej

Zastosowanie takiego rodzaju strategii komercjalizacji może przynieść właścicielom korzyści w postaci:

1. Rozpoczęcia produkcji pod własnym znakiem towarowym, budowania własnej marki i wizerunku firmy.
2. Działanie w niszy rynkowej, czyli wszystkie korzyści ekonomiczne dostaje firma wprowadzająca innowację.

O ile pozyskanie środków z funduszy europejskich na badania i rozwój oraz doprowadzenie innowacji do fazy uprzemysłowienia jest wielce prawdopodobne to  Model ten z punktu widzenia dalszego finansowania i możliwości rozwoju rynku przez małą firmę może być poddany pod dyskusję.

Zagrożenia wiążące się z wykorzystaniem tego modelu  to przede wszystkim:

1. Zasięg rynku – innowacja jak sugerują wcześniej przedstawione analizy, aby przynosiła wymierne efekty finansowe powinna być adresowana do odbiorców na całym świecie, gdyż rynek polski nie pokazuje zbyt dużych możliwości w tym zakresie.
2. Rynek jest obecnie w fazie dojrzałości. Funkcjonują na nim głównie duzi producenci, małej firmie będzie trudno zaistnieć na takim rynku.
3. Brak możliwości szybkiego, samodzielnego kształtowania rynku, budowania potrzeby wykorzystania wynalazku – W zakresie wprowadzania zmian w świadomości nabywców musi zaistnieć współpraca z interesariuszami, takimi jak producenci, wydawcy pism, amatorskie i zawodowe organizacje zrzeszające graczy, itp. Sieć współpracy pomoże dotrzeć do dużej grupy odbiorców bezpośrednich, ale jej budowa i przekonanie interesariuszy o korzyściach wynikających ze współpracy będzie wymagało czasu i nakładów finansowych.
4. Czas w przypadku innowacji ma decydujące znaczenie. Wiele firm pracuje nad nowymi rozwiązaniami. Od tego jak szybko innowacja będzie nadawała się do wdrożenia przemysłowego zależeć może sukces przedsięwzięcia. 

Te i wiele innych zagrożeń sugerują, że korzystniejszą dla analizowanego przedsięwzięcia będzie strategia komercjalizacji uwzględniająca ścisłą współpracę właścicieli wynalazku z już istniejącymi na rynku producentami. Współpraca taka może ułatwić zarówno zaistnienie wynalazku na rynku jak i rozwój popytu na ten wynalazek dzięki długoletnim kontaktom ze środowiskiem oraz efektowi doświadczenia, który towarzyszy obecnym producentom na rynku. Tendencje do współpracy małych firm z dużymi przedsiębiorstwami w zakresie kreowania i wdrażania innowacji są obecne w gospodarce światowej od wielu lat, co więcej niejednokrotnie wdrożenie takiego modelu biznesowego przyniosło nieoczekiwanie korzystne efekty obydwu stronom.

Model biznesowy 2

Zawarcie aliansu strategicznego z producentem rakiet tenisowych o światowej renomie. Model opierałby się na ścisłej współpracy twórców technologii z producentem na bazie uzyskania praw do licencji  na produkcję rakiet tenisowych zawierających omawiana innowację.

Rys. 3 Model komercjalizacji w oparciu o strategię sprzedaż własności intelektualnej

Poszczególne działania strategiczne w celu realizacji tego modelu powinny obejmować :

1. Zgłoszenie niezbędnych patentów na opracowana innowacje na terenie Polski lub w innych krajach, stworzenie i zastrzeżenie znaku towarowego. Uruchomienie serwisu informacyjnego www
2. Powołanie spółki cywilnej lub z o.o. jako formę prawna prowadzonej działalności  - etap ten można pominąć w zależności od możliwości pozyskania funduszy na dalsze prace badawczo rozwojowe
3. Pozyskanie środków od inwestora lub środków europejskich na dopracowanie  technologii na skalę przemysłową
4. Prace nad uprzemysłowieniem wynalazku
5. Uzyskanie ochrony patentowej. 
6. Sprzedaż licencji. 
7. Zarabianie na ratach licencyjnych od rocznych obrotów na sprzedaży rakiet tenisowych .
8. Wzrost świadomości znaku towarowego i jego wartości rynkowej

Korzyści wynikające z zawarcia aliansu strategicznego i sprzedaży licencji:

1. Autorzy pozyskują środki finansowe na dopracowanie innowacji i jej testowanie, producent korzysta z wiedzy i doświadczenia grupy badawczo-rozwojowej prowadzonej przez autorów technologii.
2. Główne działania w obszarze wprowadzenia innowacji na rynek leżą w gestii producenta rakiet tenisowych, jednocześnie producent dostaje licencje na wykorzystanie innowacji.
3. Producent uzyska prawo do nadawania produktom swoich nazw lub będzie zobligowany do umieszczania znaku towarowego zarejestrowanego przez autorów innowacji.
4. Producent jeśli jest firmą działającą na rynku międzynarodowym wprowadza innowacje jednocześnie w wielu krajach. 

Pozostałe korzyści dla licencjobiorcy innowacji:

1. Powiększenie oferty o produkty innowacyjne o unikalnych walorach antyfrazowych.
2. Zwiększenie wolumenu sprzedaży.
3. Stworzenie wartości dodanej dla marki w postaci znaku towarowego.
4. Zagospodarowanie na szeroka skalę niszy występującej na rynku tenisowym.
5. Wypełnienie misji społecznej w zakresie działań mających na celu poprawę sytuacji  zdrowia klienta, które stawia partnera strategicznego w lepszym świetle na tle konkurencji.

Autorzy technologii mają możliwość negocjowania i podpisania różnego rodzaju umów z wybranym partnerem (producentem rakiet tenisowych). Umowy te mogą być stosowane na różnych etapach ochrony własności intelektualnej wynalazku. Do rzędu tych kontraktów należą:

1. Umowy licencyjne
2. Umowy jak gdyby licencyjne (quasi-licencyjne)
3. Umowy sublicencyjne
4. Umowy o udostępnienie projektu wynalazczego (umowy know-how)

Umowy licencyjne

Licencja oznacza, że osoby trzecie mogą legalnie korzystać z chronionego rozwiązania. Zezwolenia stanowiące przedmiot upoważnienia licencyjnego można sklasyfikować :

1. ze względu na zakres uprawnień licencjobiorcy do korzystania z przedmiotu licencji  (ustalany w porównaniu z zakresem uprawnień jakie przysługują licencjodawcy):

•  
  • Pełne (nieograniczone)- licencjobiorca może korzystać z przedmiotu licencji w takim samym zakresie ,  w jakim może z niego korzystać licencjodawca (art. 76 ust.2 ustawa z dnia 30 czerwca 2000r. „Prawo własności przemysłowej). Sytuację prawną stron różni wówczas tylko to, że licencjobiorca - w przeciwieństwie do licencjodawcy – nie może rozporządzać przedmiotem licencji (projektem wynalazczym).

• Niepełne (ograniczone) – gdy prawa licencjobiorcy do korzystania  z przedmiotu licencji  są w jakikolwiek sposób – w porównaniu z prawami licencjodawcy – ograniczone, np.

•  
  •  
    • Licencja produkcyjna – upoważniająca licencjobiorcę do tylko do wytwarzania wyrobów według wynalazku bez prawa wprowadzania ich do obrotu.
    • Licencja handlowa – licencjobiorca może tylko wprowadzać wyroby do obrotu według wynalazku wytworzone przez licencjodawcę lub osobę trzecią.

    2. z uwagi na ich charakter:

•  
  • Niewyłączne - licencjodawca po udzieleniu jednej licencji może udzielać dalszych licencji osobom trzecim w zakresie już udzielonej licencji. 
  • Wyłączne - licencjodawca po udzieleniu jednej licencji nie może udzielać dalszych licencji osobom trzecim w zakresie już udzielonej licencji. Uprawniony w takiej licencji (licencjobiorca wyłączny)ma nie tylko szczególna sytuację ekonomiczną (monopol na korzystanie z przedmiotu licencji w zakresie udzielonej licencji), ale także prawną. 

O rodzaju licencji rozstrzygają strony umowy. Charakter licencji powinien być w umowie jasno określony.

Prawo własności przemysłowej , jak i ustawa o prawie autorskim nie zawierają postanowień określających  szczegółowo treści umowy licencyjnej. Umowa musi jednak zawierać upoważnienie licencyjne, w przeciwnym razie nie będzie umową licencyjną. W umowie powinno się uregulować zwłaszcza takie kwestie, jak:

1. przedmiot licencji (wskazanie typu licencjonowanego projektu oraz oznaczenie  związanego z nim prawa wyłącznego),
2. zakres i charakter licencji (ograniczona, pełna, wyłączna, niewyłączna),
3. przy licencji odpłatnej – wysokość i sposób uiszczenia opłaty licencyjnej,
4. gwarancja sprawności technicznej projektu, będącego przedmiotem licencji,
5. w razie udzielenia licencji wyłącznej – uprawnienie licencjobiorcy do dochodzenia roszczeń z tytułu naruszenia prawa wyłącznego, a w razie nieprzyznania mu tego prawa- obowiązki jakie w tym zakresie ciążą na licencjodawcy oraz skutki ich niewykonania  lub nienależytego wykonania,
6. dopuszczalność i warunki udzielenia sublicencji  przez licencjobiorcę ,
7. sposób oraz harmonogram przekazania doświadczeń techniczno-organizacyjnych dotyczących przedmiotu umowy,
8. zasady współpracy stron przy rozwijaniu  i komercjalizacji przedmiotu licencji oraz jego ochrony prawnej,
9. czas trwania umowy, zwłaszcza po wygaśnięciu prawa wyłącznego. 

Umowy quasi- licencyjne

Mianem tym określa się umowy, których treścią jest zezwolenie na korzystanie z cudzego wynalazku , jeszcze w prawdzie nie chronionego patentem, lecz już zgłoszonego w Urzędzie Patentowym do opatentowania.  Wytłumaczeniem potrzeby uzyskania zezwolenia właściciela wynalazku  na korzystanie z takiego wynalazku  jest to, że po udzieleniu  patentu, jego moc obejmuje także okres pomiędzy zgłoszeniem do Urzędu patentowego do udzielenia patentu.

Do umowy tego typu stosuje się odpowiednio przepisy o umowie licencyjnej. Oznacza to, że zastosowanie będą mieć zwłaszcza przepisy Prawa własności przemysłowej : art.76 ust.1 (forma umowy), art. 76 ust.2i4 (domniemanie pełności i niewyłączności licencji), art. 76 ust. 5 (zasady udzielania sublicencji), i inne.

Treść umowy quasi-licencyjnej jest podobna do treści umowy licencyjnej. Różnice  związane są z faktem, że przedmiotem umowy licencyjnej jest wynalazek już opatentowany, zaś przedmiotem umowy  quasi- licencyjnej  - wynalazek oczekujący na opatentowanie.

Zarówno umowy licencyjne jak i quasi – licencyjne mogą być wykorzystane przez właścicieli technologii przy sprzedaży licencji przedsiębiorstwom produkującym rakiety tenisowe, w zależności od stopnia dokonanej ochrony własności intelektualnej.

W przypadku, gdy właściciele technologii zdecydują się na zawierzenie projektu innowacji w ręce pośredników, którzy będą poszukiwać dalej dla nich odpowiednich licencjobiorców mogą wykorzystać umowy sublicencyjne lub umowy o udostępnienie projektu wynalazczego – umowy know-how.

Umowy sublicencyjne

Sublicencją albo „dalszą licencją” (art. 76 ust. 5 Prawa własności przemysłowej”) nazywa się stosunek licencyjny o szczególnej, bo trójstronnej, a przy tym hierarchicznej strukturze. Stronami SA: licencjodawca (np. uprawniony z patentu), licencjobiorca oraz osoba trzecia zwana „sublicencjo biorcą” („podlicencjobiorcą”). Jest to licencja udzielona osobie trzeciej  nie przez uprawnionego z prawa wyłącznego  (np. właściciela patentu), ale przez licencjobiorcę za zgodą właściciela patentu.

 Sublicencja opiera się na prawie licencjobiorcy , co ma istotny wpływ na jej zakres. Jeżeli bowiem licencjobiorca uzyskał licencję ograniczoną , np. licencje produkcyjną, to tylko w  tych ramach może upoważnić sublicencjo biorcę  do korzystania z wynalazku. Nie może go upoważnić do wprowadzania wytworzonych wyrobów do obrotu, gdyż byłoby to sprzeczne z zasadą, w myśl której  nikt nie może przenieść na drugiego więcej praw , aniżeli sam posiada.

Umowy know-how

Uzyskanie monopolu prawnego na korzystanie z projektu wynalazczego na skutek udzielenia odpowiedniego tytułu  ochronnego (patentu, prawa ochronnego, prawa z rejestracji), to jeden z możliwych sposobów jego ochrony . Drugim jest objęcie projektu stanem tajemnicy. Ten sposób ochrony daje właścicielowi projektu faktyczny monopol na korzystanie z projektu. Tylko on bowiem wie, na czym projekt polega, zaś osoby trzecie tego nie wiedzą.

Umowy, których celem jest ujawnienie tej wiedzy innym  nazywa się umowami know-how. Powodem ich zawierania jest fakt, że osoba trzecia, chcąc zastosować taki poufny projekt musi posiąść wiedzę o jego istocie. Legalne jej zdobycie bez zgody posiadacza tajemnicy jest na ogół trudne, natomiast bezprawne jej zdobycie stanowi czyn nieuczciwej konkurencji. Ponadto uzyskanie szczegółów od jej posiadacza daje możliwość poznania wszystkich szczegółów tajemnicy. W przypadku tego rodzaju umów stosuje się podobnie jak do umów quasi – licencyjnych  - odpowiednio przepisy  o umowach licencyjnych. 

Wzory omawianych umów dostępne są pod adresem:

 http://pi.gov.pl/pl/przedsiebiorczosc_akademcika/nowosci_akademickie/10168.html

jako załączniki do zaprezentowanej tam pozycji literaturowej (plik PDF).

Z wywiadu z autorami wynalazku wynika , że są oni zainteresowany przede wszystkim sprzedażą praw do patentu. Ich zdaniem licencja może powodować niepewność na rynku w zakresie produkowanych obecnie rakiet .Stąd też duzi producenci będą unikać produktu, który może okazać się konkurencyjny do stosowanych obecnie rozwiązań.

Strategie jakie widzą autorzy wynalazku sprowadzają się do wzrostu wartości rozwiązania przez nakłady marketingowe. Niestety nie dysponują oni funduszami adekwatnymi do nakładów marketingowych w branży tenisowej. Trudno liczyć także, że potencjalni inwestorzy zdecydują się inwestować w marketing,  gdyż sprowadzałoby to inwestycje do kategorii show biznesu lub lansowania mody. Możliwe zatem działania sprowadzają się do popularyzacji rozwiązania w Internecie oraz zainteresowanie dużego jakiegoś narodowego związku tenisa do wypracowania strategii rozwoju tenisa w oparciu o nowe innowacyjne rozwiązania.